សុភាសិតខ្មែរចំនួន ៧៥ ប្រយោគ ជាភាសាអង់គ្លេស

ពាក្យទាំងអស់នេះ ចាស់ៗបុរាណតែងតែនិយាយតៗគ្នាតាំងពីយូរលង់មកហើយ ហើយពាក្យទាំងអស់នេះបានផ្តល់ដំបូន្មានជាច្រើនសម្រាប់ក្មេងៗសម័យនេះ។ អ្នកទាំងអស់គ្នាធ្លាប់ដឹងពីវាតែភាសាខ្មែរ ចុះធ្លាប់ដឹងវាជាភាសាអង់គ្លេស និយាយយ៉ាងដូចម្តេចដែរ? ដូចនេះ ដែនដីនៃការចែករំលែក សូមលើកយកសុភាសិតខ្មែរចំនួន ៧៥ ប្រយោគ ជាភាសាអង់គ្លេសដូចខាងក្រោម៖

 

១) ធ្វើបុណ្យទាន់បំពង់កឈរ (Accomplish good deeds as long as the throat stands.)

២) ធ្វើគុណមួយរយសំពៅ ទោសមួយចូលទៅរលាយបាត់អស់ (You accumulate enough merits to load hundred junks, but a single mistake comes along, and everything is dissolved, ruined, lost.)

៣) សីលជាស្ពាន ទានជាស្បៀង (Morals are the bridge, alms are the food.)

៤) កាលដែលឈឺធ្ងន់ យកដំរីទៅបន់​ ដល់ជំងឺស្រន់ យកពងមាន់ទៅថ្វាយ (You are seriously ill and you promise to offer an elephant; as soon as you recover, it’s only egg. )

៥) ផ្លូវវៀចកុំបោះបង់ ផ្លូវត្រង់ឲ្យដើរផង (Do not give up on taking the indirect roads; direct roads, you should also take.)

៦) ចង់បុណ្យ បានបាប (You aspire to the good and obtain misfortune.)

៧) លោកថាឆ្កួតបី ១ ឆ្កួតនឹងស្រី ២ ឆ្កួតនឹងស្រា ៣ ឆ្កួតនឹងល្បែង (The monks say there are three insanities: 1) with women, 2) with alcohol, 3) with gambling.)

៨) ឲ្យអំបោះ កុំឲ្យស្រណោះដៃ (May the hand that offers the luck bringing cotton thread give it without regret.)

៩) ខ្មាសល្ងង់ទើបចេះ ខ្មាសក្រទើបមាន (If you feel shame at being ignorant, you will become educated; if you feel shame at being poor, you will become rich.)

១០) ចង់ចេះ ឲ្យធ្វើល្ងង់ (You want to learn, so pretend to be ignorant.)

១១) ដឹងថាខ្លួនល្ងង់ គង់នឹងមានប្រាជ្ញា (If you know you are ignorant, you are full of wisdom.)

១២) ចង់ចេះ ឲ្យសម្លាប់អាចារ្យ ចង់បានផ្លែផ្កា ឲ្យយកភ្លើងដុតគល់ (If you want to learn, kill the master, if you want the fruits, burn the foot of the tree.)

១៣) មានទ្រព្យគាប់គ្រាន់បើ តែពុំស្មើនឹងវិជ្ជា (To possess wealth is good, but it is not worth more than possessing knowledge.)

១៤) នំមិនធំជាងនាឡិ (A cake isn’t bigger than the basket.)

១៥) លើកស្នា កម្លាក្អែក (Lift a crossbow in order to intimidate the ravens.)

១៦) ដំរីជើងបួនគង់មានភ្លាត់ អ្នកប្រាជ្ញចេះស្ទាត់គង់មានភ្លេច (An elephant on its four legs may stumble; even a knowledgeable scholar may be forgetful.)

១៧) កុំបង្ហាត់ក្រពើឲ្យចេះហែលទឹក (Don’t try to teach crocodile how to swim.)

១៨) ចេះច្រើន របេះក្បាច់ (Even those who are very talented may let a work of art fall down.)

១៩) ទំពាំងស្នងឫស្សី (The bamboo shoot grows into a bamboo.)

២០) ចេះពីរៀន មានពីរក (You know from learning; you get rich from working.)

២១) ចំណេះជិះកឯង (Your knowledge weighs heavy on your shoulders.)

២២) ចេះដប់ មិនស្មើប្រសប់មួយ (Ten knowing are not worth one practicing.)

២៣) មឹះៗ កេះឆ្នាំងបាយធ្លុះ (A simpleton making a hole in the pot when scraping out the rice.)

២៤) ដេញទាន់ កុំជាន់កែង (If you catch him, don’t step on his heels.)

២៥) ដល់ត្រើយ សើយគូថ (Once transported onto the other bank, you show your bottom.)

២៦) ស្លាប់ដូចពស់ រស់ដូចកង្កែប (He dies as a snake, he lived as a frog.)

២៧) មាន់ណាវាខ្ទត មាន់នោះវាពង (The cackling hen is the one that has laid an egg.)

២៨) ប្រហែសវាបាត់ ប្រយ័ត្នវាគង់ (Negligence leads to loss; attention preserves.)

២៩) មនុស្សកុំមើលងាយមនុស្ស (People, don’t look down on people.)

៣០) សាច់មិនបានស៊ី កុំយកឆ្អឹងព្យួរក (You didn’t eat the meat, so don’t let one put the bones on your neck.)

៣១) ហុតទឹក សម្លឹងកាក (You take the water of the soup and look at the solid food.)

៣២) បើផឹកស្រា ផឹកឲ្យស្រវឹង បើមិនស្រវឹង ផឹកធ្វើអ្វី? (If you drink alcohol, drink till you’re drunk; if you don’t get drunk, why do you need to drink?)

៣៣) ខឹងខូច ខឹងខាត (Anger is ruin; anger is waste.)

៣៤) ចិត្តល្អ ក្រខ្លួន (Good heart-poor self.)

៣៥) ខ្លាក្រាប កុំឲ្យថាខ្លាសំពះ (The tiger crouches down; don’t say he bows before you.)

៣៦) ដំរីស្លាប់ កុំយកចង្អេរទៅបាំង (The elephant is dead; don’t try to cover its body with a basket.)

៣៧) ចុះ​ទឹកក្រពើ ឡើងលើខ្លា ចូលព្រៃបន្លា ចូលផ្សារប៉ូលីស (Down in the water is the crocodile; up on land is the tiger; in the forest, the thorn; and in the market the police.)

៣៨) ឈាមស្រែក ស្បែកហៅ (The blood yells, the skin claims.)

៣៩) យល់ញាតិ ឃ្លាតច្បាប់ (To favor your relatives is to step away from the law.)

៤០) ភូតនៅហោរ ចោរនៅជាង (To deceive is the soothsayer’s skill; to steal is skill of the craftsmen.)

៤១) ជាងមិនកើត ទៅបន្ទោសដែក (Clumsy blacksmith accuses the iron.)

៤២) រពឹសដៃ ផ្ទៃឆ្អែត (Active fingers, full stomach.)

៤៣) ទំពក់វាទៅ ទើបព្នៅវាមក (The hook goes, then the fruit comes.)

៤៤) មានគំនិត ឥតកំណើត (Be full of ideas and unable to realize them.)

៤៥) កាប់បំពង់ រងចាំទឹកភ្លៀង (Cut a bamboo pipe in order to collect rainwater.)

៤៦) ធ្វើស្រែនឹងទឹក ធ្វើសឹកនឹងបាយ (Grow rice with water; wage war with rice.)

៤៧) បើមិនជួយចូកជួយចែវ កុំយកជើងរាទឹក (If you don’t help row the boat, at least don’t force back the water with your foot.)

៤៨) ស្រឡាញ់ផ្លែ ឲ្យថែគល់ (If you like fruit, take care of the foot of the tree.)

៤៩) គិតរួច សឹមគូរ (Think before doing.)

៥០) ខឹងខំអត់ ខ្សត់ខំរក (If you are angry,control yourself; if you are poor, try hard.)

៥១) ក្តៅស៊ីរាក់ ត្រជាក់ស៊ីជ្រៅ (When hot, eat from the surface; when cool, eat from the depth.)

៥២) ដំរីជល់គ្នា ងាប់ស្រមោច (Two elephants do battle; ants die.)

៥៣) ទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោច ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី (The water rises, fish eat the ants; the water recedes, the ants eat the fish.)

៥៤) ខ្លួនទាបកុំតោង ដៃខ្លីកុំឈោង ស្រវាឳបភ្នំ (You are small, so don’t try to haul yourself up; your arms are short, so don’t try to embrace the mountain.)

៥៥) ភ្នំធំខ្ពស់ តែទាបជាងស្មៅ (The mountain is high; but the grass on its summit reaches higher still.)

៥៦) ខ្លាពឹងព្រៃ ព្រៃពឹងខ្លា (The tiger needs the forest; the forest needs the tiger.)

៥៧) ឃើញដំរីជុះ កុំជុះតាមដំរី (See how an elephant defecates but don’t defecate like an elephant.)

៥៨) នៅផ្ទះម្តាយទីទៃ ទៅព្រៃម្តាយតែមួយ (At home everyone has his own mother; in the jungle, we have only one mother.)

៥៩) កុំបោះសន្ទូចរំលងភ្នំ (Don’t throw the fishing line over the mountain.)

៦០) ងើយស្កក ឳនដាក់គ្រាប់ (Raised rice stalk is empty; bowed it is fruitful.)

៦១) ត្រីមួយកន្ត្រក បើស្អុយមួយ ស្អុយទាំងអស់ (When in a basket, one fish is spoiled, all fish go bad.)

៦២) ថោកអ្វីនឹងដៃ ថ្លៃអ្វីនឹងមាត់ (Why spare the hand and retain the mouth.)

៦៣) ឃ្លាតឆ្ងាយ ណាយចិត្ត (Long separation reduces feelings.)

៦៤) ទុកដាក់កូនចៅ ឲ្យមើលផៅសន្តាន (You marry your child; look at the family.)

៦៥) ត្រកូលសជាតិ មារយាទសខ្លួន (The family tree reveals the lineage; behaviour reveals the individual.)

៦៦) កាត់ទឹកមិនដាច់ កាត់សាច់មិនបាន (Neither can you divide the water, nor can you cut off flesh from flesh.)

៦៧) ពាក្យពិតរែងស្លែង (True words are mostly harmful.)

៦៨) ស៊ូស្លាប់បាកុំឲ្យស្លាប់មេ ស៊ូលិចទូកកណ្តាលទន្លេ កុំឲ្យភ្លើងឆេះផ្ទះ (Rather die the father than the mother; the boat will sink in the river provided that the house isn’t on fire.)

៦៩) សំណាបយោងដី ស្រីយោងប្រុស (A seedling raises the soil, a woman raises the man.)

៧០) កកក៏បាយ មេម៉ាយក៏ស្រី (In rice being cold, is there less rice? In being a widow, is she less of a woman?)

៧១) ចេះមិនឈ្នះចង់ (Know-how doesn’t achieve as much as willingness.)

៧២) ដើរឲ្យមានបី ស្រដីឲ្យមានបួន (Before you step off, count three; before you speak, count four.)

៧៣) កុំអន្ទង់វែង ឆ្នាំងវែង (Don’t conclude: long eel, therefore long pot.)

៧៤) សន្សឹមៗកុំបំបោល គង់បានដល់ដូចប្រាថ្នា (Go slowly, it is pointless to hurry your mount, you will still reach your goal.)

៧៥) ស្ងៀមជាងស្រដី (Rather be quiet than talk.)៕

 

ចុចទីនេះ៖

 

ដកស្រង់ដោយ៖ លោក ប៊ុត ហេង